Skip to content

Symbole nordyckie

symbole nordyckie

Symbole wikingów obejmują wszystkie znaki używane przez ludy nordyckie, które zamieszkiwały Europę północną, w okresie od VIII do XI wieku. Wiele z tych symboli związanych jest z mitologią nordycką. Współcześnie są on znane dzięki znaleziskom i pozostałościom po cywilizacji wikingów, a także dzięki pozostałym rękopisom.

Symbole nordyckie odnoszą się do religii wikingów, ale także służyły jako amulety zapewniające ochronę. 

Mjolnir czyli młot Thora

Mjolnir jest młotem boga Thora, syna Odyna. Młot Thora jest symbolem siły i ochrony, ponieważ reprezentuje jedną z najbardziej przerażających broni w mitologii nordyckiej.

Mjolnir mlot Thora

Słowo Mjolnir ma germańskie pochodzenie i oznacza zmiażdżenie lub sproszkowanie. Według mitologii nordyckiej młot ten został wykonany dla Thora przez krasnoludy Brokkr i Eitri. Posiadanie młotka przez Thora symbolizuje jego mistrzostwo w posługiwaniu się piorunami i grzmotami. Ta broń miała moc powrotu do rąk boga, zawsze, kiedy ją rzucił.

Użycie tego symbolu przetrwało aż do czasów chrześcijańskich, kiedy to nawet nawróceni na chrześcijaństwo Wikingowie, wciąż używali symbolu Mjölnira dla celów ochronny, aby zapewnić siłę i ochronę.

Valknut

Symbol Valknut tworzą trzy zazębiające się trójkąty. To jeden z ważniejszych symboli Wikingów. Słowo Valknut powstaje z połączenia terminów valr i knut, które oznaczają odpowiednio „wojownik poległy w walce” i „węzeł”, dlatego określany jest węzłem poległych. Słowo to ma współczesne pochodzenie, ponieważ nie jest znane oryginalne określenie tego symbolu.

symbol-valknut

Na podstawie miejsc, w których był znajdowany, można wywnioskować, że znak ten wiązał się z walką i śmiercią. Wszystkie sceny obrazkowe, które zawierają ten symbol, to bitwy lub sceny śmierci. W każdym razie jest związany z bogiem śmierci, Odynem. Na podstawie pozostałości archeologicznych wydaje się, że można wykluczyć, iż symbol ten był używany wyłącznie do celów ozdobnych.

Istnieją różne warianty geometryczne tego symbolu. Najczęściej spotykana forma składa się z trzech różnych przecinających się trójkątów. Możliwe jest również narysowanie tego symbolu za pomocą jednej ciągłej linii, która jest przeplatana, tworząc trzy trójkąty.

Symbol ten znany jest również jako „serce Hrungnira”, w odniesieniu do olbrzyma Hrungnira z mitologii nordyckiej.

Gungnir

Symbol Gungnir przedstawia włócznię Odyna. Włócznia ta została wykonana przez krasnoludy i podarowana Odynowi przez boga Loki.

gungnir

Włócznia Gungnir miała tę właściwość, że zawsze trafiała w cel i wracała w ręce Odyna po rzuceniu, podobnie jak to miało miejsce w przypadku młota Thora.

Vegvísir

Vegvísir, znany również jako kompas Wikingów, był używany jako pomoc nawigacyjna. Zgodnie z niektórymi legendami symbol ten został wpisany na statkach Wikingów, aby zapewnić im powrót do domu.

vegvisir

Jego najdokładniejsze przedstawienie znane jest dzięki jego pojawieniu się w XVII-wiecznym islandzkim rękopisie znanym jako Galdrabók.

Ten symbol ma pewne podobieństwo do innego ważnego symbolu Wikingów, aegishjalmur.

Obecnie, symbol ten odzyskał swoją popularność, najczęściej w postaci tatuażu, który symbolizuje prostą drogę i zapobiega zagubieniu się w życiu.

Aegishjalmur o ægishjálmur

Aegishjalmur, znany również jako Zaklęciem Terroru. Był używany przez wojowników Wikingów do zapewnienia ochrony, choć bardziej w indywidualnym sensie niż młot Thora.

aegishjalmur

Mówi się, że wojownicy Wikingów nosili ten symbol na czole, jak trzecie oko, aby zapewnić im niezwyciężenie i zadać strach ich wrogom. Symbol ten pojawia się również w Galdrabóku, islandzkim rękopisie z XVII wieku.

Rogi Odyna

Potrójny Róg Odyna jest symbolem związanym z bogiem Odynem, który zachowuje pewne podobieństwo do symbolu triquetra ze względu na jego potrójną symetrię. Ten symbol tworzą trzy rogi, których Wikingowie używali do picia.

rogi-odyna

Z tym znakiem wiąże się legenda. Bóg Odyn uwiódł olbrzymkę Gunnlod, która pilnowała trzech beczek z miodem poezji, należących do jej ojca. Odyn przekonał ją, aby pozwoliła mu wypić trzy rogi tego niezwykłego miodu pitnego. Gunnlod zgodziła się na jego prośbę, ale Odyn wykorzystał sytuację i wypił całą zawartość beczek. Dzięki niezwykłej mocy poetycznego miodu pitnego, Odyn przemienił się w orła i uciekł od Gunnlod.

Nazwy tych trzech beczek to Óðrûrir, Boðn i Són. Wszystkie trzy zawierały miód poezji (skáldskaparmjöðr), który został zgromadzony przez krasnoludy Fjalar i Galar.

Według mitologii nordyckiej miód pitny jest symbolem mądrości i poetyckiej inspiracji. Każdy, kto się go napije, stanie się mądrym poetą.

Symbol ten pojawia się na kamieniu runicznym Wikingów z Snoldelev, kamieniu datowanym na VIII wieku, znalezionym w Danii.

Jörmungandr

Jörgmungandr, w mitologii nordyckiej, to potwór w kształcie węża, syn olbrzymki Angrboda i boga Loki. Jak mówi Edda prozaiczna (młodsza), bóg Odyn wrzucił go do oceanu, aby uniknąć problemów, które taki potwór mógłby wywołać. Pod wodą wąż nadal rósł, aż otoczył całą ziemię i ugryzł własny ogon. Legenda mówi, że Jörmungandr pozostanie tam aż do dnia Ragnarök, kiedy to stanie przed bogiem Thor, swoim głównym wrogiem.

jormungandr

Jörmngandr jest również znany jako wąż Midgardu lub wąż świata. Często przedstawiany jest jako gryzący własny ogon lub jako uroboros znany w innych wierzeniach.

Dziewięć światów

W wierzeniach Wikingów, wszechświat jest podzielony na dziewięć światów, połączonych wielkim drzewem Yggdrasil. W tych światach mieszkają różne istoty pojawiające się w mitologii nordyckiej, między innymi: olbrzymy, bogowie i boginie.

swiaty-yggdrasil

Na podstawie opisów mitów nordyckich można wyróżnić następujące światy, w porządku rosnącym:

  • Helheim – królestwo śmierci, w którym żyją mordercy, zdrajcy i niehonorowi bogowie.
  • Svartálfaheim – kraina krasnali i ciemnych elfów, którzy żyją ukryci w jaskiniach i pod skałami.
  • Niflheim – świat mgły, śniegu, lodu i terroru.
  • Jötunheim – ziemia gigantów, wrogów bogów z Aesir, dzika kraina pełna lasów i skał.
  • Midgard – kraina, w której żyją ludzie, położona w centrum dziewięciu światów.
  • Vanaheim – świat, w którym żyją bogowie przyrody i płodności – Vanir, z umiejętnością przewidywania przyszłości.
  • Alfheim – to świat świetlistych elfów.
  • Asgard – królestwo bogów, rządzone przez Odyna.
  • Muspelheim – królestwo ognia pierwotnego, to tutaj znajduje się Ginnungagap.

Yggdrasil

Yggdrasil można przetłumaczyć jako „koń Odyna”. To gigantyczne drzewo, które w mitologii nordyckiej spaja razem dziewięć światów

yggdrasil

Drzewo podzielone jest na trzy części: 

  • Niflheim (korzeń), 
  • Midgard (pień), 
  • Asgard (korona).

Korzenie są trzy. Pierwszy z nich prowadzi do Fontanny Hvergelmir, drugi do Fontanny Mimira, ostatni do domu Norn – Przeznaczenia. 

Istniały różne stworzenia, które zamieszkiwały Yggdrasil. I tak, na przykład: po drzewie poruszała się wiewiórka Ratatosk, będąca posłańcem przynoszącym wieści między światami. Na samym szczycie siedział ogromny orzeł, a między jego oczami usadowił się jastrząb Veðrfölnir. Ten bezimienny orzeł, trzepocząc skrzydłami, wywoływał wiatry nad światami. Korzenie drzewa były podgryzane przez smoka Níðhöggr, korą drzewa żywiły się cztery jelenie: Dáinn, Dvalinn, Duneyrr y Duraþrór.

Troll Cross

Krzyż Trolla to amulet w kształcie odala, jednej z run alfabetu runicznego. Ten amulet jest częścią szwedzkiego folkloru i zapewnia ochronę przed trollami i elfami.

troll-krzyz

Shield knot

Symbol tarczy i węzła jest symbolem, którego odmiany były używane przez wiele różnych kultur na przestrzeni dziejów, w tym przez Celtów i Wikingów.

shield-knot

Ten symbol był używany jako symbol ochrony. Odnajduje się w nim podobieństwo do krzyża słonecznego.

Sleipnir

Według mitologii nordyckiej, bóg Odyn jeździł na ośmionożnym koniu zwanym Sleipnir. Postać tego konia została znaleziona na różnych skałach z epoki Wikingów.

Sleipnir - kon Odyna

Osiem nóg konia reprezentuje jego zdolność do podróżowania po ziemi i w powietrzu. Reprezentują one również osiem kierunków kompasu.

Hugin i Munin

Hugin i Munin to dwa kruki w mitologii nordyckiej, które miały za zadanie zbierać wiadomości, które pojawiły się na świecie i informować o nich boga Odyna.

munin-hugin

Kruki były wysyłane każdego ranka, aby latać dookoła świata i wracały w nocy, aby podzielić się wydarzeniami, których były świadkami. Hugin reprezentował myśl, a Munin pamięć.

Gobelin Przeznaczenia

Gobeliny przeznaczenia zostały utkane przez norny, trzy boginie przeznaczenia: Urd (przeszłość), Werdandi (teraźniejszość), Skuld (przyszłość).

gobelin przeznaczenia

Ten symbol zawiera wszystkie runy z alfabetu runicznego. Oznacza to, że cała przeszłość, teraźniejszość i przyszłość są zawarte w tym symbolu. Znak ten przypomina również, że wszystkie wydarzenia i różne okoliczności są ze sobą powiązane.

Triceps

Odmianą symbolu Valknut jest Triceps. Znak ten jest obecnie używany przez wyznawców neopogańskiej religii Asatrú. Jest symbolem ochrony.

Triceps

Podobnie jak krzyż trolla, triceps tworzą trzy runy odal, które można również interpretować jako trzy połączone ze sobą diamenty.

Drakkar

Często powtarzającym się symbolem na miejscu pochówku Wikingów są długie statki, znane jako Drakkar. Interpretuje się ten symbol jako podróż do życia pozagrobowego, co wiąże się tradycją Wikingów związaną z wysyłaniem zmarłych do nowego życia na pokładzie płonącego statku.

drakkar

Wikingowie używali tych długich statków we wszystkich swoich wyprawach i napadach na inne terytoria Europy. 

Słowo Drakkar pochodzi od tego samego słowa, które było używane w starożytnych językach skandynawskich w odniesieniu do smoków. Wiąże się to z tym, że statki wikingów były często udekorowane na łukach głowami smoków, stąd ostatecznie użyto tego samego słowa w odniesieniu do tych statków.

Runy Wikingów

Runy są literami alfabetu runicznego.

runy-wikingow

Istnieją różne warianty tego alfabetu i były używane przez różne narody skandynawskie. Dwa warianty alfabetu runicznego związane z Wikingami znane są jako Stary Futhark i Młody Futhark. Słowo futhark pochodzi z pierwszych sześciu run alfabetu: Fehu, Uruz, Thurisaz, Ansuz, Raido i Kaunan. Stary futhark składał się z 24 run, podczas gdy młody miał tylko 16 lat.